Okullarda Şiddet 'Sosyal Yangın' Gibi, Önleme Şart!

Üsküdar Üniversitesi Kurucu Rektörü Prof. Dr. Nevzat Tarhan, rehber öğretmenlere seslendi: Ergenlikte aidiyet, yeterlilik ve anlam ihtiyacı karşılanmazsa şiddet artıyor. Dijital riskler, akran zorbalığı ve onarıcı adalet vurgusuyla koruyucu ruh sağlığı seminerinden öne çıkanlar. (İstanbul liselerinde 2 bin rehber öğretmen katıldı)

Üsküdar Üniversitesi Kurucu Rektörü ve Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, İstanbul İl Milli Eğitim Müdürlüğü ile Üsküdar Üniversitesi iş birliğinde düzenlenen “Okullarda Koruyucu Ruh Sağlığı Hizmetleri, Önleme ve Farkındalık Çalışmaları” çevrim içi seminerinde yaklaşık 2 bin rehber öğretmen ve psikolojik danışmanla buluştu. Seminerde, okullarda koruyucu ruh sağlığı hizmetlerinin önemi, ergenlik dönemi psikolojik ihtiyaçları ve önleyici yaklaşımlar detaylı ele alındı. Prof. Dr. Tarhan, dijitalleşen dünyada gençlerin karşılaştığı risklerin arttığını vurgulayarak, rehber öğretmenlerin kilit rol oynadığını belirtti: “Rehber öğretmenler hem büyük sorumluluk hem de büyük fırsat taşıyor.” Ergenlik Döneminde Üç Temel Psikolojik İhtiyaç Prof. Dr. Tarhan, ergenlik sürecinin kimlik arayışıyla yoğunlaştığını ve nörobiyolojik olarak ortalama 22 yaşına, bazı kişilerde 30’lu yaşlara kadar uzayabildiğini ifade etti. Beyindeki duygusal bölgelerin öncelikli gelişimi nedeniyle dürtüsel davranışların artabildiğini kaydeden Tarhan, gençlerin üç temel ihtiyacı olduğunu söyledi: Aidiyet (aile, okul ve arkadaş grubuna ait hissetme), Yeterlilik (başarı deneyimi yaşama), Anlam (yaptığı işin değerli olduğunu hissetme). Bu ihtiyaçlar karşılandığında ergenlik daha az fırtınalı geçerken, karşılanmadığında değersizlik ve dışlanmışlık hissi şiddet eğilimini tetikleyebiliyor. Okulda Adalet ve Küçük Düşürülme Travması Okul ortamında adalet duygusunun ergenler için hayati önem taşıdığını vurgulayan Tarhan, arkadaş önünde küçük düşürülmenin ağır bir deneyim olduğunu belirtti. Ayrımcılık algısı öfke birikimine yol açarken, hataların cezalandırılması yerine onarıcı adalet yaklaşımı (topluma hizmet, iyilik projeleri) önerdi. Dijitalleşme: Tehdit mi, Fırsat mı? Dijital ortamın şiddeti tek başına üretmediğini, ancak agresif içerikler, sosyal medya algoritmaları ve agresif influencer’larla birleştiğinde şiddet eğilimini kolaylaştırdığını ifade eden Tarhan, şiddete maruz kalmanın empatiyi azalttığını ve duygusal duyarsızlaşmaya yol açtığını söyledi. Siber zorbalık’ı “korkakça şiddet” olarak tanımlayan Tarhan, ekran kullanımının günlük yüzde 20’yi aşmaması gerektiğini, aksi halde bağımlılık riskinin arttığını vurguladı. Dijitalleşmeyi “sel”e benzeterek, “Doğru pozisyon alırsak fırsata dönüşür” dedi ve etik değerler eğitiminin özellikle 4-6 yaş arasında kritik olduğunu ekledi. Akran Zorbalığı Türkiye’de Yüksek Türkiye’de akran zorbalığı oranının dünya ortalamasını (%33) aşarak %40’lara ulaştığını belirten Tarhan, sosyal ve duygusal öğrenme modellerinin empati ve sorun çözme becerilerini geliştirerek şiddeti azalttığını ifade etti. Kriz Yönetimi ve Öncü İşaretler Şiddet ve intihar vakalarının öncü belirtileri (ani kişilik değişimleri, içine kapanma, küçük şiddet davranışları) olduğunu kaydeden Tarhan, okullarda kriz müdahale planlarının yangın güvenliği kadar ciddiye alınması gerektiğini söyledi: “Şiddet olayları sosyal bir yangındır. Hazırlıklı olmak krizin parçası olmaktan kurtarır.” Seminer, rehber öğretmenlere psikolojik sağlamlık, erken müdahale ve onarıcı yöntemlerle gençleri destekleme konusunda yol gösterici oldu.